Bela Mondo Plena De Enigmati

 

www.rimegame.com

"Rime" esas ludo-programo pri la acepto di perdo. Dum interviuvo en la yaro 2014, Raúl Rubio Munárriz, la kreivala direktisto di "Rime", memoris quale il konceptis la ideo di la ludo lor ilu preske dronesis en la Mediteraneo. Segun la Hispana komputerala ludo-developisto, ilu sufris de subita paniko lor natante vers baliso. Ilua futura bo-frato salvis lu.

La unesma ceni di "Rime" komunikas tri esencala faceti di la naturo: lua misterio, lua danjero, e lua beleso. Unesme on vidas stelizita cielo. Pose la kamero abasas e revelas griza, tempestoza nubi sur violenta maro. Un tuko reda flugas avan la kamero ante ke la ceno chanjas a blanka e pose ad blua cielo. Ruptita marmora turmo videblesas, arboroza klifi e neta plajo sur qua repozas sola yunulo. Enu portas tuniko, simila ad puerulo en imaj-libri pri la anciena Grekia, e ta qua aspektas reda manteleto lacerita. Ilu staceskas kun desfacileso.

Kom Enu, la luderi povas explorar la bele realigita insulo. La ludo havas nula dialogo. La emocala texuro di la intrigo bazala di "Rime" esas precipue komunikita per incidenti e mediala detali. Acensez brilanta eskalero, por exemplo, e vu remarkos la pikturi sur amba muri - un di ditresigita viro kun krono sur lua kapo, ed altra di puerulo portanta reda mantelo e tenanta sua kapo en la manui.

Quankam ol mankas militala kombato, "Rime" esas enigmato-aventuro-ludo simila a "Zelda". Rezume, "Rime" esas okaziono por vagar tra la bela medio e laborar tra lua stranja logiko.

2016-07-10 — Joyoz Aniversario, Nikola Tesla

Joyoz aniversario, Nikola Tesla!

Naskis julio 10, 1856, en Smiljan (nun Kroatia), Nikola Tesla esis Serbian-Usana inventero, injenioro, e fizikisto. Tesla esas konocata precipue por lua kontributadi a la desegnado e projetado di la moderna elektrala sistemo di korento alternanta.

Quankam ilu ganis preske 200 patenti por ilua inventuri, Sr-o Tesla esis tre povra lor lua morto ye januaro 7, 1943.

En la yaro 1960, la Generala Konfero pri Ponderili e Mezurili introduktis la "tesla" a la Sistemo Internacional pri Mezur-unaji por la forteso di feldi magnetala.

Sustenar Eko-sistemi per Sateliti

Monto Rinjani Nacionala Parko, Lombok

Sateliti uzesas por stimular developado ekonomial en maniero qua sustenus la medio naturala per evaluar lua preco.

Jacant en la insulo Lombok en Indonezia, la Monto Rinjani Nacionala Parko esas grava ekosistemo por multa speci di planti e bestii. Exter la parko-limito, la fertila tero explotesas por agrokultivado e pro to granda parto di la lando des-forestizesas. La kultiveyi importas multe por la regional ekonomio, ma la des-forestizo grave diminutis la disponebla aquo dum la pasinta yardeko. Dum ke la kultiveyi kontributas al profito ekonomial, la insulo en-tote experiencos problemi qui efektigus deficito. En la Lombok, por exemplo, la foresto provizas fresh aquo per puriganta filtrado, esas naturala konserveyo por karbono, protektas la sulo de erodo, e havas la potencialo por eko-turismo. Evaluar ita kozi esas un metodo por trovar se konservar la foresti esus plu profitoza kam destruktar li por kultivado.

Sateliti uzesas por facar modeli di altajo di la tereno di Monto Rinjani, ed anke lando-uzo e mapi por validigar hidrologial kalkuli, e klasifikar foresti. Tala labori helpas evaluar la foresti di Lombok. La koncepto di kontado di kapitalo naturala anke aplikesas a marsh-landi, dezerti, gazon-agri, e litori.

Motivi Por Imunigar Su Kontre la Gripo

Protektez vi e via familii de la gripo.

1. Influenzo o la gripo esas grava morbo. La simptomi di la gripo inkluzas febro, doloro ye la korpo, kapo, o la guturo, e tusado. Lo povas rezultar en infekteso bakteriala quale infektado dil oreli o pulmonito. En plu grava kazi, influenzo povas mortigar lua viktimi.

2. Imunigar su esas la maxim bona moyeno por protektar kontre la gripo. La Usana Centers for Disease Control and Prevention rekomendas ke pueri evanta plu kam 6 monati ed adulti devas esar vacinizita singla yare. La viruso chanjas de yaro a yaro, do la imunigo di la pasinta yaro ne plus protektos vi ta-yare.

3. La vacino-serumo esas sen-danjera, on ne maladeskos pro la gripo pro recevar lo.

4. Pos esar vacinizita vu protektos vu ed evitos propagar la gripo ad altri qui afektesos plu grave. Ti qui havas plu multa risko di problemi pro la gripo inkluzas infanti e pueri, gravida mulieri, evoza adulti, e homi sufranta pro longa-tempa morbi e febla imun-sistemi. Tamen, irgu povas maladeskar pro la gripo, mem sana homi.

5. Multa kaze on povas obtenar la vacin-injekto gratuite en kliniki.

MIKRA EPIZODI EK LA HISTORIO DI IDO

Louis Couturat

 [Samideano Gonçalo Neves informis ni che "Facebook" ed altra Idala forumi]

 

Ye la 3-ma di agosto 1914, precize 98 yari ante la nuna dio, mortis Louis Couturat, precipua autoro di la Linguo Internaciona Ido. Pos vizitir kuzulo en Paris, il retrovenis a sua habiteyo en Bois-le-Roi duktante sua automobilo, en qua vehis anke lua spozino e lua kuzino, spozo dil vizitito. Sur la voyo de Ris-Orangis a Melun lua automobilo shokis granda militala veturo rapidege duktata da soldati qui portis mobilizimperi pro la unesma mondmilito quik komenconta. La shoko esis violentala: lua kuzino lansesis ek la automobilo, srino Couturat recevis vundi e kontuzi, ma Couturat ipsa, lore evanta nur 46 yari, subisis plu mala fortuno: lua pektoro aplastesis, ed il transvivis nur dum kelka instanti. On apene povas imaginar quante il sufris dum ta kurta instanti...

E tale la Ido-movado perdis sua mentoro e precipua agero. Multa idisti saveskis la funesta evento erste multa monati pose. La agostala numero di Progreso, quan Couturat zeloze redaktabis e preparabis en julio – la lasta numero dil unesma serio – aparis erste en agosto 1920. En Europo flagris homivora milito. Couturat, senfatiga pacifisto, ne asistis olua kruelaji. Lua violentala morto sparis ad il tala ditreso...

Ye ca dio, 16 Junio

 [Samideano David G. Weston informis ni pri eventi historiala en Idala forumi]

 

Ye ca dio, 16 junio...

 

1911. En Endicott, New York USA, fondesis la komercala kompanio "Computing Tabulating Recording Corporation", o CTR; ol esis la pre-iranto di la famoza komercala giganto IBM. Ol esis formacuro di tri existanta kompanii: la "Tabulating Machine Company" fondita da Herman Hollerith por teknologiale traktar la oficala kontado ("census") di la USA en 1890; la "Computing Scale Company"; e la "International Time Recording Company" qua fabrikis tempo-registragili por fabrikerii. En 1924 la nomo di la kompanio esis chanjata ad "International Business Machines Corporation".

 

1923. La Franca skribisto Pierre Loti esis enterigata en la gardeno di lua domo ye la insulo Oléron, an la westala rivo di Francia. Ilua originala nomo esis Julien Viaud; il havis navala kariero, e vizitinte la sudala Pacifiko il skribis Polineziana idilio Le Mariage de Loti (1880); sur ca rakonto fondesis la opero Lakmé da Delibes. Lua voyaji kom navala oficisto donis idei di plura skriburi, fiktiva e faktala. En 1891 il esis elektata a la Académie Francaise. Literaturala komentisto Angla skribis, "Multa de lua maxim bona libri esas longa singluti di remorsoza memoraji, tante personala, tante intima, tale ke Angla lektanto esas astonata, trovar tanta profundeso di sentado konciliebla kun la habileso minucieme e publike registragar to quo esas sentata."

 

1963. En USSR, la spaco-navo Vostok 6 lansesis, portante Valentina Tereshkova, la unesma homino e la unesma civilo en spaco. Precipua skopo esis manovro kun altra spaco-navo; ol venis proxim Vostok 5, qua lansesabis kelka dii  antee portante kolonelo Valery Bykovsky, e la du navi establisis radio-ligo. Dum la flugo, Valentina Tereshkova havis radio-konverso kun la chefa ministro di USSR, Nikita Khrushchev. Vostok 6 cirkumiris la tero 48-foye, e retrovenis a la tero ye 19 junio. Lo esis la lasta flugo di spaco-navo tipo Vostok 3KA; la unesma flugo di tala navo portabis Yuri Gagarin.

  

Kordiale DGW

Ye ca dio, 2 junio

[Samideano sioro David G. Weston informis ni pri eventi historiala en Idala forumi]

Ye ca dio, 2 junio...

  

1896. Guglielmo Marconi depozis patento furnisante provizora deskripto di radio-telegrafo. Il naskis en Bologna; ilua Irlandana matro esis nepotino di John Jameson, fondero di wiski-distilerio. En 1894 il komencis experimentar pri transmisi per elektro-magnetala ondi; tala ondi esabis deskriptata kelka yari antee da Heinrich Hertz. Pro manko di intereso di la Italiana ministerio di posto e telegrafo, pri plusa explorado di la projeto, Marconi translojis a Britania en 1896 por durigar sua explorado, ed il preparis iniciala deskripto di la inventuro por patentizo. Plena deskripto sequis, e la patento aceptesis ye 2 julio 1897.

 

1937. Eventis en Zuerich la unesma pleado di Lulu, opero da Alban Berg. La libreto esis adaptajo da la kompozisto di Erdgeist e Die Buechse der Pandora da la expresista dramatisto Frank Wedekind. La sucesoza unesma opero da la kompozisto, Wozzeck, erste pleesis en 1925. Lor la morto di Alban Berg en 1935, la lasta de la tri akti di Lulu esis skisita ma ne esis kompleta; la opero vidita en 1937 havis du akti. Ilua vidvino esforcis trovar kompozisto qua povis kompletigar la verko, ma pos kelka deskurajigesi el decidis ne permisar kompletigi. El mortis en 1976;  kompleta versiono di tri akti, preparita da Friedrich Cerha, esis erste vidita en Paris en 1979.

1966. La spaco-probilo Surveyer 1, lansita ye 30 mayo, facis dolca arivo sur la luno e komencis transmisar TV-imaji de la surfaco. La imaji montris ke, kontre ula supozadi, la navo ne sinkis aden profunda polvo-strato. Quar monati antee, Luna 9 di USSR facabis dolca lunala arivo; co esis la unesma tala arivo di Usana probilo. Transmisi de Surveyer 1 duris til 7 januaro 1967, pauzante dum lunala nokti. Ol transmisis 11 237 imaji di la surfaco; la informeso de ca misiono e sequanta simila misioni di la Surveyer-projeto esis importanta relate la selekto di apta loki por la projetita voyaji di homi a la luno per la Apollo-navi.

 

Kordiale DGW

Ye ca dio, 14 aprilo

[Samideano sioro David G. Weston informis ni pri eventi historiala en Idala forumi]

 

Ye ca dio, 14 aprilo...

 

1191. Heinrich VI (1165-97) esis kronizata kom Santa Romana Imperiestro d la la papo Coelestinus III. Heinrich, filiulo di Friedrich I "Barbarossa" esis rejulo di la Germana imperio di le Hohenstaufen depos 1190. Il ambicionis divenar rejulo di Sicilia, quon il realigis en 1194. Il deziris ke la krono di la Santa Romana Imperio esez heredala, ma la Dieto di Erfurt, di 1196, ne grantis co.

 

 1471. Edward IV rejulo di Anglia vinkis Richard Neville komto di Warwick, ye la batalio di Barnet, en Hertfordshire, Anglia. Ol esis un de plura batalii di la Milito di la Rozi (1455-85), inter du branchi (decendanti di Edward III) di la rejala familio. La influiva komto di Warwick, qua olim esabis suportanto di Edward IV kontre rivala rejulo Henry VI, transferabis sua suporto a Henry VI. La komto mortis en ca batalio. La febligita armeo di Henry esis itere vinkata ye la batalio di Tewkesbury en mayo di ca yaro; multa de la aristokratala partisani di Henry exekutesis, e Henry ocidesis balde pose.

 

1935. En centrala areo di la USA eventis grava polvo-sturmo ye ca dio, pose nomizita "Nigra Sundio". Ol esis la maxim granda de plura polvo-sturmi en agro-kultivala arei dum ca yardeko. En Texas, Oklahoma e Kansas en ca periodo multi perdis sua domi, o mortis pro mala nutrado o polvo-pulmonito. Esis granda migrado vers la westo por sercho di laboro.

 

Cent yari ante nun:

 

1912. La navo RMS Titanic, lore la maxim granda navo e sur olua unesma voyajo, esis frapata da glacio-monto en la Atlantiko sude di Nov-Lando, e transmisis ditresala signali. Ol havis moderna sekureso-equipaji ma, pro antiqua sekureso-reguli, ne suficanta salvo-bateli por omna embarkinti. Ye la sequanta dio, la navo sinkis; de 2221 voyajanti e nav-trupo, 711 posvivis.

 

Kordiale DGW

Ye ca dio, 7 Aprilo

[Samideano sioro David G. Weston informis ni pri eventi historiala en Idala forumi]

 

Ye ca dio, 7 aprilo...

 

451. Attila e lua armeo, avancinte de lia hemo en estala Europa alonge la fluvii Danubio e Rheno, e pasinte la urbo Trier, an la fluvio Moselle, sen atakar ol, sucesoze atakis ye ca dio la urbo Metz (en nuntempa Francia). La muri di la urbo krulis, domi esis brulata e multa civitani mortis. Dum la sequanta semani Attila procedis vers Orléans. Il esis repulsata da armei di la Visigoti e Romani, e ye la batalio di Chalons-sur-Marne, proxim Reims, la armeo di Attila esis vinkata, quankam Theodorik, rejulo di la Visigoti, ocidesis. Attila retroiris a sua hemo, por pluse kampaniar en 452.

 

1652. Jan van Riebeeck ed altri de la Nederlandana Est-India- Kompanio ("Vereenigde Oost-Indische Compagnie") komencis establisar kolonieto an la rivo di sudala Afrika, por provizar voyajanti ad Azia per fresha aquo e nutraji. La kolonieto plu tarde divenis la urbo Cape Town.

 

1803. Toussaint L'Ouverture mortis en karcero en Francia. Il esis sklavo de nasko; il partoprenis revolto in San Domingo, nuntempa Haiti, kontre Franca koloniisti, komencante en 1791. En mayo 1801 il divenis guvernanto di San Domingo. Napolean, dezitante ri-impozar sklaveso, sendis soldati a la insulo; Toussaint rebelesis ed eventuale esis kaptata.

 

Kordiale DGW

Dicajo

Me pensas ke me nultempe vidos poemo tam bela kam arboro.

- Alfred Joyce Kilmer

Usana Yunulo Facis Nova Rekordo

25 decembro 2011

Usano divenis la maxim yuna persono qua sucesoze atingis la somito di la singla maxim alta monti de la sep kontinenti.

Jordan Romero, evanta 15, atingis la somito ye 4.897 metri dil Monto Vinson Massif en la kontinento Antarktika, pasinta saturdie. Lo esis la finala somito dil entraprezo quan ilu komencis sis yari ante nun.

Ilua esquado, qua inkluzas lua patro e stifa-matro, esperis finar lua decenso a la kampeyo sundie.

La yunulo de Kalifornia klimis la Monto Kilimanjaro en Afrika kande il evis 10, ed ilu klimis la maxim alta monto di la mondo, la Monto Everest, kande il evis 13.

Yen la maxim alta monti en la sep kontinenti di la mondo:

Afrika - Monto Kilimanjaro (5.892m)

Antarktika - Monto Vinson Massif (4.892m)

Oceania - Piramido Carstensz (4.884m)

Azia - Monto Everest (8.848m)

Europa - Monto Elbrus (5.642m)

Nord-Amerika - Monto McKinley (6.194m)

Sud-Amerika - Akonkagua (6.962m)

Ka fizikala partikuli movas plu rapide kam lumo?

Ka la ciencisti di la Organizuro Europana pri Inquestado Nukleara, CERN, vere observis fizikala partikuli nomizita neutrino-i movar plu rapide kam lumo? Ka Prof-o Einstein eroris pri la rapideso di lumo esar universala limito? Esas tro frue por dicar, e Prof-o Dave Goldberg de la Universitato di Drexel donas la sequanta expliko.

Quo eventis? La OPERA laboratorio havas partikulo-kaptilo en Gran Sasso Italia, olqua distas preske 730 km de CERN. La CERN produktas la partikuli neutrino-i abundante, e la partikuli havas kelka signifikanta traiti: Li esas preske sen-masiva e tale, mem ye ordinara energio-niveli, on expektas ke li movas preske ye la rapideso di lumo. Li anke povas "ocilar" o chanjar lia identeso, tale ke la mu neutrino-i tranformas su aden tau neutrino-i qui la OPERA laboratorio povas kaptar. La partikuli ne esas tre aktiva, qua signifikas ke li povas pasar tra la solida tero sen-impeda.

On expektas ke lumo voyajos de CERN a Gran Sasso en cirkum 3 ms, ma segun la informilo dil OPERA kunlaborajo, li kaptas la partikuli cirkume 60 ns plu frue.

Altra-vorte, li alegas, ecepte ke esas ulo til nun ne observita, la partikuli voyajas plu rapide kam lumo.

Linux Evas Duadek!

Linus Torvalds, Finlandana studento di komputer-cienco, kreis la Linux kerno*, ed unesme anuncis to a la mondo ye 25 agosto, 1991, precize 20 yari ante nun. Lore Sioro Torvalds deskribis sua laboro esar hobio e konstatis ke lo ne esos "granda o profesionala" simile a la GNU projeto.

Ma la Linux kerno divenabis un de la maxim signifikanta programaro komputerala qua apartenas a Libera Kodo*. Dum la pasinta duadek yari, ol kreskis de humila hobio-projeto ad mondala fenomeno qua functionigas chipa lektili di elektronik-libri til la majoritato di la super-komputeri di la mondo.

La maxim anciena versiono di la Linux kerno publikigis sub la licenco qua facis la programaro libera por uzo e distributo por ne-komercal skopi. La programaro venis sub la GNU Generala Publikala Licenco en la yaro 1992 pos la publikigo dil versiono 0.12, e la Linux kerno distributesas sub la sama licenco til nun.

Linux arivis ye importanta tempo en la historio di komputeri, per ofrar la justa mixuro di utila traiti. Torvalds voluntis kunlaborar kun altri per adjuntar funcionaji quin la uzeri preferis. Pro to Linux atraktis multa interesanti dum lua frua yari.

Hodie

La Linux kerno kreskabas multe depos lua nasko en 1991. Segun statiskala rezulti publikigita pasinta yare, la Linux kerno havis 13 milioni de linei en lua programo (nun esas 14 milioni). Granda parti di la programaro nun esas kontributata da granda kompanii, komercala distributeri di Linux, fabrikeri di elektronik-aparati e mikra-procesori. La Linux Fonduro divinas tale ke plu kam 500 kompanii partoprenas en la developado di Linux. Tamen, preske 15 til 20 procento di kontributaji venas de ne-dependanta programisti, un grupo qua ensemble kontributas plu kam irga individuala kompanio.

Prof-o Eben Moglen de Universitato di Columbia, un de la autori di GPL donis sua vidpunti pri la rolo di Linux en socio dum la LinuxCon pasinta semane. Ilu dicis ke Linux e la Inter-reto kune transformabas homala civilizuro plu kam irg altra paro di teknologii.

La majoritato di la super-komputeri di la mondo, multa di la maxim populara ret-situi, e granda-nombra elektronik-aparati funcionas per Linux. Se vi uzas la serchilo Google, komunikas kun amiki che Facebook, uzas Wikipedia, lektas libro per Kindle, o telefonas uzante Android-telefonilo, vi dependas de Linux.

Voluntez gratular Linux pro atingar duadek yari.

GLOSARIO

kerno - esencala programo di irga Dominaco-Sistemo komputerala
Libera Kodo* - Angle "Open Source"

Donacajo dil Arboro

Da Alvin Tresselt

Ol stacis en la foresto. Dum plu kam cent yari la querko kreskabis ed extensis lua ombro.

Uceli nestifis en lua shirmajo. Skureli lojis su inter ramo-tufi e folii tenita alte inter la branchi. Ed en la autuno li rekoltis vintrala nutrajo de la richa pluvo di glani falanta del arboro.

Sub lua tordita radiki, mikra bestii esis sekura de otusi e foxi. Lente, plu lente, dum multa yari la sulo dil foresto augmentis dum ke la bruna, ledatra folii, igita falar da autunala venti, moldeskis sub la nivo.

Ma dum ke la arboro kreskis, vivo rodis lua kordio. Karpentera formiki facis tuneli tra la forteso di la querko. Termiti facis paseyi qui semblas astonegiva meandri.

Un ruptita brancho permisis polvoza spori di fungi enirar la kordio-ligno dil arboro. E putro difuzis interne di la sana kortico.

Yaro pos yaro la arboro febleskis dum ke lua enemiki laboris. Ye singla printempo min-multa folii des-faldis, e lua granda extensita branchi grizeskis pro morto. Pegi facis trui en lua branchi, serchante frianda vermi e ligno-anobii qui facis tuneli en la ligno. Ed en kelka loki li facis plu granda trui por tenar lia yuni.

Dum vintral sturmi, un-ope, la granda branchi ruptis e falegis a la tero til restis nur la fiera trunko, tenante lua ruptita brakii vers la cielo.

Esis autuno, e la dii esis longa ed ocioza. Flava-griza e nebuloza matini, dimezi plena di falsa varmeso somerala, e nokti pruinoza.

Un dio venis uragano-vento e pluvego, e dum la feroca vento kriegis tra la foresto la arboro-trunko fendis e falegis a la sulo. Ibe ol jacis frakasita kun nur dentetoza stumpo por markizar la loko ube ol stacis dum tante longa tempo.

Kruela dii vintrala sequis. Un familio di cervo-musi lojeskis aden truo qua olim tenis arkiginta brancho. Un kuniklo esis protektata kontre la mordanta vento en la putrita centro di la trunko. E la formiki e termiti, la dormanta vermi e silencoza fungi, vartis la fino dil vintro sub la kortico e profunde en la ligno.

Dum la printempo la yuna suno varmigis la tero, e glani sprosifis por remplasar la falita giganto. Nun nova vivo profitas per la mortinta arboro. Anciena pego-trui divenis komoda rezideyi por reda skureli. La vakua centro dil trunko shirmis familio di ratoni, dum ke sub la kortico difuzis ligno-manjanta fungo, fantomo-blanka e sulfo-flava. Ed interne dil profundajo, karpentera formiki e termiti duris lia fodado e manjado.

Sur la trunko ube la arboro jacis mi-enterigita en la humida e moldoza folio-lemo, muski facis verda tapiseto, plu mola kam la maxim mola lano. Frajila filiki lojis en lua ombro, para-pluv-atra fungi aparis ek la dekadanta moldo, e grupo di krem-blanka flori "Indiana pipi" ganis nutrajo de la richa vejetala sulo.

Yari pasis, e la harda ligno moleskis. Mili de vermi ed anobii reptis sur ol. Skolopendri kun lia haste-ad-kuranta gambi, e heliki e limaki nutris su per putranta ligno. E lombriki pasis tra la regalo, helpante transformar la arboro itere aden sulo. Pala tabulatra fungo adheris a la flanki quale grupi di giganta muslo-skalii, sempre manjante e kreskante dum ke la arboro dekadis.

Un mofeto marchis ocilante kun serio di lua yuni. Flarante la ligno, el arachis ye la moleso kun sua ungli por deskovrar la baraktanta vivo internal, e hungrante la familio festinis. Forest-uceli arachis la ligno por vermi e larvi, disruptante la arboro pecetope, dum ke la fuzanta vintrala nivo e printempala pluvo hastis la putrado di la ligno.

Tale, dum ke nova arbori kreskas de glani qui falabis multa yari antee, la granda querko retro-iris a la tero. Restis nur bruna fantomo di plu richa lemo ube la fiera arboro repozis.

Sep Konsili por la Tradukero da G. Aguiré Pilo

La texto aparis en revuo Idala en Paris.:"Sep konsili por la tradukero da G. Aguiré Pilo - n° 45 septembro 1945, al amiko parisana qua havas sua opiniono pri ta temo.


UN - Se tu tradukas nur por tua propra plezuro, tradukez to omna quo plezas a tu, sen suciar l'opiniono dil altri. Tu esas libera homo e nulu darfas demandar de tu justifiko pri la selekto di tua tradukaji.

DU - Se tu tradukas por parlernar Ido o demonstrar ke ta linguo povas tradukar omna bone, selektez prefere kurta texti ek la maxim multa diversa materii.

TRI - Se tu volas tradukar ulo utila por la stranjeri, ne selektez la biblo qua existas en omna lingui dil mondo. Prenez interesanta o valoroza texto, de irga materio, quan ne ja tradukesis ad altra lingui. Tale, tu servos maxim bone la kauzo di la L.I.

QUAR - Tu ne kredez ke la precipua skopo di la L.I. esas tradukar poemi o mem proza literaturo. Cienci, arti, diplomaco, politiko, religio, komerco, profesional e social o laboristal temi, sporto, turismo, e.c., ofras a tu la maxim tradukinda materii.

KIN - Irgo quon tu tradukas, tradukez lu bone. Proximigez tu maxim al frazo dil autoro. Ne serchez internaciona stilo, ma respektez skrupuloze la pensado dil'autoro, lua propra stilo kun omna nuanci ed imaji. Do ne timez tradukar vortope. To ne signifikas ke tu devas skribar en nekompreneble linguacho. Pardicez a tu ke en Ido omno es posible e pruvez lo.

SIS - Tu evitez monotoneso qua povas naskar de absoluta logiko. Se tu sentas ke la supreso di irga partikular expresuro, proverbo o pitoresk idiotismo domajus tua verko, ne supresez lu : tradukez lu vortope ed explikez lu per ped-noto en klara vorti. Tale, tu dankesos da tua lektonto pro ne privacir lu del koloro od atmosfero volita dal autoro.

SEP - Ne obliviez ke la Surveyanto di Pilo vicioze guatas tua erori e ke il esas granda bovino(1) ! Do, konsultez ofte tua vorto-libro e tua gramatiko, mem se por to tu mustas sukusar tua abomininda indolenteso. Komprenende, tu darfas repulsar mea konsili e sendar me al diablo che qua uldie me ritrovos tu.

Tua tre devota
G. Aguiré

(1) Bovino (en Franca "vache") = maligna kerlacho (slanga espresuro tre vulgara)."

Nasko-Dio di Louis Couturat

Ca dio (17ma Januaro) esas l'aniversario di la nasko-dio di Louis Couturat. Hodie Louis Couturat evus 142 yari.

Doktoro e profesoro dil Universitato, Louis Couturat esis filozofo, matematikisto e logikisto. Il skribis plura importanta libri ed artikli ek qui "L'Algèbre de la logique" (L'algebro di la logiko) qua esas ankore referinda. Lua verko pri la filozofio di Leibniz esas anke remarkinda. En 1905-1906, il esis selektata da Henri Bergson kom supleanto por docar en la prestijoza "Collège de France". Il esis amiko dil magna Britaniana filozofo Russel kun qua il havis longa letri-korespondado.

De la yaro 1900 il laboris multege por l'adopto di linguo auxiliara internaciona. Il skribis kun la matematikisto Leopold Leau "L'Histoire de la langue universelle" (La Historio di la linguo universala) e pose plura studii pri ca temo. Il helpis fondar la Delegitaro por l'adopto di linguo auxiliara internaciona di qua il esis sekretario kun Leopold Leau.

En 1907 il esis sekretario di la laboro-komitato di la Delegitaro qua asemblis su en la "Collège de France" en Paris dum la monato di Oktobro. To esis la komenco di la linguo Ido qua esis laborata dum la sequanta yari da la konstanta Komisitaro di qua Louis Couturat esis membro kun Jespersen, Leau, De Beaufront, Ostwald e Baudouin de Courtenay.

Louis Couturat fondis la revuo Progreso en qua esis diskutata l'elaborado di la linguo. Il publikigis olu per sua propra pekunio.

Inteligentega, energioza e pasionoza, Louis Couturat konstante laboris kun granda honesteso e rigoro intelektala. Sen ilu, la historio di la linguo internaciona ne esus la sama. Il esis un ek la maxim importanta fondinti di la linguo Ido.

Regretinde Louis Couturat mortis tro frue en la dio di la komenco di la hororinda unesma mondomilito. Ma lua verko ne mortis nek lua filozofiala e logikala verko nek lua linguala verko. La magna Franca matematikisto Rene Thom (medalio Fields 1958) dicis ke il lernis la logiko per la libro da Louis Couturat "L'Algèbre de la logique". Dum la 8 e 9 Junio 1977 eventis la konfero "Louis Couturat" en la "Ecole normale supérieure" di Paris (Skolo Normala Superiora) di qua Louis Couturat (ed anke Leopold Leau) esabis studento de 1887 a 1891. La diskursinti di ca konfero venis de universitati di plura landi ed urbi dil mondo: Bucuresti (Rumania), Bogota (Kolumbia), Hannover (Germania), Brindisi (Italia), Beograd (Yugoslavia), Geneve e Lausanne (Suisia), e plura universitati di Francia ek qui l'akademio dil cienci di Paris (la matematikisto Jean Dieudonné). Ca konfero laboris precipue pri la verko filozofiala, logikala e matematikala da Couturat ma lua verko linguala e la linguo Ido esis kelkafoye mencionata.

Certe lua linguala verko vivas ankore *quoniam ni uzas ankore til hodie l'admirinda linguo Ido. Me *wishas ed esperas ke okazione la centesma aniversario di lua morto (en 2014) eventos unesma granda konfero "Louis Couturat" pri lua linguala verko.

Kordiale
Gael Richard

*quoniam : F. Puisque, A. Since (ne "depos"). La vorto *quoniam diferas de "pro ke". "Pro ke" enduktas kauzo kontre ke "*quoniam" enduktas justifiko.

Exempli di Plura Auxiliara Lingui

Yen frazo tradukita aden 15 auxiliara lingui:

Esperanto:
Kiam vi naskighis, vi ploris kaj la mondo ghojis.
Vivu tiel ke, kiam vi mortos, la mondo ploru kaj vi ghoju.

Ido:
Kande vu naskis, vu ploris e la mondo joyis.
Vivez tale por ke kande vu mortos, la mondo ploros e vu joyos.

Interlingua:
Quando tu nasceva, tu plorava e le mundo gaudeva.
Vive de tal maniera que quando tu morira, le mundo plorara e tu gaudera.

Occidental/Interlingue:
Quande vu nascet, vu plorat e li mundie esset joyosi;
Viv talmen por que, quande vu va morir, li mundie va plorar e vu va esser
joyosi.

Novial:
Kand vu naskad, vu plorad e li monde joyad.
Viva talim por ke kand vu ve mori, li monde ve plora e vu ve joya.

Idiom Neutral:
Kuande vo naskav, vo lakrimav e mund gaudiav.
Viva tale ke, kuande vo moriero, mund lakrim e vo gaudi.

LFN:
Cuando tu ia nase, tu ia plora e la mundo ia joya.
Vive tal ke cuando tu mori la mundo ta plora e tu ta joya.

Romanica:
Quando tu nascevisti, tu ploravas et le mundo gaudevat.
Vive de tal maniera que quando tu morias, le mundo ploret et tu gaudeas.

Lingua Eurana:
Quanda ca tu nascureva, tu ploreva y la mundo gaudeva.
Vive da tal modo, quanda ca tu morera, la mundo plorera y tu gaudera.

Romanova:
Cuando tu nasio', tu plorava i la mundo se alegrava.
Vive de tal manera, ce cuando tu morie, la mundo plora i tu te alegra.

Omnial:
Kitem vos naskit le kosme alegrenit et vos plorit.
Vivek temodim para ke le kosme ploron et vos alegrenon kitem vos morton.

ARIEL:
Cuando tu naseva, tu ploreva e le munde gaudeva.
Vive de tal maniere ce cuando tu va morer, le munde va plorer e tu va gauder.

Sambahsa:
Quando gnahsat, yu plieng ed id mund eet masrour.
Gwivte katha kay, quando yu mehrsiete, id mund plancsiet ed yu sessiete masrour.

LdP:
Al ke yu janmi, yu plaki e munda joi.
Jivi ba tak ke al yur morta munda plaki e yu joi.

Populido:
Lor tun nask, tu plor e le mond joy.
Ke tu viv tal ke, lor tun mort, le mond plor e tu joy.

Google Wave Ondifas

Google Wave es kunlaborajo per elektronika mesaji simila ad "email" o "chatting". Per Google Wave on povas komunikar instantale kun multa partopreneri samatempe, adjuntar komputor-arkivi, imaji, ed inter-retala ligili. En Google Wave la komunikaji nomesas "wave", Angla lingua vorto qua signifikas ondo. Me komencis explorar la ondi di Google kelka dii ante nun depos samideano antosullivan invitis me membreskar ol. La Google Ondo semblas esar utila e interesiva komunikilo qua certe kreskos e havos multa aplikaji. Adavane, Google Ondi!

La Usana Labor-festo

Por la majoritato dil usani, la unesma lundio di septembro signifikas la fino di somero, paradi, e la komenco di nova yaro en skoli. Ma historiale, la dio establesis por honorizar la ordinara laboristo e la laboristala unioni qui reprezentas multa de li. Tamen, a preske 15 milion usani qui esas ne-employata, ta semano-fino forsan esis ulo altra kam festala e sen-anxioza tempo.

La usana laboreyo experiencabis multa chanji depos la unesma oficala celebrado ye sept. 5, 1882 en la urbo Nova York. Multa de la kompensaji e protektaji juata da hodiala laboreri povas direte atribuata al desfacila esforci dal antea generacioni di laboristi. La nuna ekonomiala des-kreskado pozas en danjero multa de tala long-duranta tradicioni e principi. En la proxima futuro la Usa afrontas multa defiaji. Por exemplo, quale provizar labori al chomanti, risanigar la usana ekonomio, e trovar metodi provizar salarii e kompensaji qui entratenus la employati e quin la employisti povas sustenar.

Porko-gripo ed influenzo H1N1

Porko-gripo esas influenzo efektigita da rasi di tre kontagiema akuta respirala virusi qui kustumale infektas porki ed ofte efektigas lia morto. On trovas porko-gripo en Usa, Mexikia, Kanada, Sud-Amerika, Unionita Rejio, Suedia, Italia, Kenia, Chinia, Taiwan, Japonia, ed altra regioni di est-Azia.

Kontagiado di la viruso de porki a homi ne eventas tre ofte. Kande lo eventas, la viruso ne sempre produktas influenzo en homi. Nur kinadek tala kontagii raportesis depos la yardeko 1950. Konsumar porko ne riskas infekto. Esas rare ke tala rasi virusala pasas de homo a homo. En homi la simptomi similesas ta di influenzo generala, nome fremisi pro koldeso, febro, doloranta guturo o muskuli, kap-doloro, tuso, e feblesko.

La recenta erupto di influenzo en la yaro 2009 en homi es pro semblante virulenta nova raso di influenzo A viruso (H1N1) produktita da specala mixuro de un raso di homala influenzo-viruso, un raso di ucelala viruso, ed du diferanta rasi di porkala viruso. La origino di ta nova raso ne savesas, e la Mondala Organizuro pri Saneso di Animali raportas ke til nun on ne trovabas ta raso en porki. Ol pasas de homo a homo kun evidenta facileso, habileso atribuita a til nun ne-identifikita mutaco. Ta 2009 H1N1 viruso efektigas en homi la normala simptomi di influenzo, quale febro, tuso, e kap-doloro.